Trabzon Sanat Tiyatrosu Nasıl Kuruldu?

     Trabzon Sanat Tiyatrosu (TST)'nun kuruluş öyküsü gerçekten ilginçtir. Bilimsel bir eğitim almama rağmen hiçbir zaman severek ve isteyerek mühendislik yapmadım. Biraz da ülkemizin koşullarının getirdiği bir zorunluluktu.
     Üniversite yıllarından başlayıp aralıklarla kısa süren birkaç tiyatro deneyiminden sonra, sürekli kafamda oluşan bir düşünce vardı. Trabzon'da geçmişte kurulan birçok tiyatro grubundan farklı özellikleri olan bir özel tiyatro kurmak.. Düşündüğüm farklı özellikler arasında, öncelikle tiyatro sanatının insancıl olma özelliğinden kaynaklanan toplumcu bir dünya görüşü, çağdaş ve de yenilikçi bir repertuar çizgisi ve insan yüreğinin derinliklerine inen bir duygu alışverişini hissettiren, yaşatan bir grup anlayışı vardı.
     Benzer duygu ve düşünceleri taşıyan Gürcü Yönetmen Varlam L. Nikoladze ile ressam bir arkadaşımın yardımıyla tanıştım. Yıl 1993, aylardan Şubattı. Varlam ile birlikteliğimizin ve onu izleyen daha sonraki konuşmalarımızın uzun saatler sürdüğünü hatırıyorum.
     Dünya tiyatro tarihini bilen bazı arkadaşlarımız bizim bu tanışma ve konuşma sürecimizi, dünyaca ünlü Moskova Sanat Tiyatrosu'nun K. Stanislavski ile V. Namireviç - Dançenko tarafından kuruluşunun öyküsüne benzettiler. Karşılıklı belirlediğimiz ilke ve prensipler çok büyük bir oranda örtüşmüştü. Varlam, ülkesi Gürcistan'da yaşanan siyasi ve ekonomik bir trajedinin sonuçlarından etkilendiği için Türkiye'ye gelmişti (kötü de etmemişti hani...). Birbirine çok yakın iki kültürün insanları olarak tiyatro sanatına bakış açımız aynıydı. İşte TST böyle bir ortamda kurulmuş oldu. (Necati ZENGİN)


Necati ZENGİN

    Trabzon Sanat Tiyatrosu’nun kurucu yönetmenlerinden olan Necati Zengin Trabzon’da doğdu.  1978 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Fizik Mühendisliği bölümünden mezun oldu. Tiyatro ile pratik anlamda ilk buluşması KTÜ Tiyatrosu’nda oldu.  1975 yılından itibaren kurduğu ve yönettiği tiyatrolar sırası ile; Çukurçayır Gençler Tiyatrosu, Trabzon TLYD Tiyatrosu, Trabzon Belediyesi Deneme Sahnesi’dir. Tiyatro ve sinema üzerine yazdığı yazılar çeşitli dergi ve gazetelerde yayınlandı. 1993 yılında Varlam L. Nikoladze ile Trabzon Sanat Tiyatrosu’nu kurdu. Birçok oyunda rol aldı.

  Yönettiği oyunlar:
“Tohum”, “Düğüm”, “Hacıyatmaz”, “Cayyar Ana’nın Tüfekleri”, “Nafile Dünya”, “Bozuk Düzen”, “Bela”, “Batakhane Güzeli”, “Bürokratlar”, “Sonuncular”, “Ferhad ile Şirin”, “Dünküler”, “Yer Demir Gök Bakır”, “Puntila Ağa ve Uşağı Matti”, “Karagöz’ün Muamması” ve “Hikaye – i Mahmud Bedreddin”dir. Ayrıca, “Komşu Köyün Delisi” ve “Salak Oğlum” adlı oyunları Trabzon Polis Okulu Tiyatrosu’nda, “Rumuz Goncagül” ve “Hülleci” adlı oyunları da kurduğu Akçabaat Belediye Tiyatrosu’nda sahneye koydu. Birçok uluslar arası tiyatro festivaline davet edildi. Bunlar arasında başlıcaları, Omsk (Sibirya - Rusya), Erivan Hayfest Tiyatro Festivali (Ermenistan), Tahran Fecr Tiyatro Festivali (İran) ve Tiflis Tiyatro Festivali (Gürcistan)’dır. Osmanlı'dan Günümüze Trabzon'da Tiyatro isimli bir kitabı olup halen Trabzon Sanat Tiyatrosu’nun Genel Sanat Yönetmenliği’ni yapmaktadır. 

 


 

Varlam L. NIKOLADZE

     Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te doğdu. Tiflis Tiyatro Enstitüsü Reji Bölümünü bitirdi. 1972 yılında Batum Devlet Tiyatrosu Yönetmenliğine atandı. 1974 – 1978 yılları arası Kutaisi Opera Tiyatrosu’nun Genel Sanat Yönetmenliği’ni yaptı. 1988’de kendi özel tiyatrosu ECHO’yu kurdu. Sinema ve TV filmlerinde oyunculuk yaptı. Bestelenen şiirleri var. Resim sergilerine katıldı. Almanca, İngilizce, Rusça ve Türkçe biliyor. Bu dillerden çeşitli çevirileri var. 1993 yılında Trabzon Sanat Tiyatrosu’nun kuruluşunda yer aldı. Birçok oyun ve opera sahneye koydu. Başta Trabzon Sanat Tiyatrosu ve İzmir Dokuz Eylül Üniveristesi olmak üzere birçok toplulukta yönetmenlik ve rejisörlük görevlerini üstlendi. Bunlardan bazıları şunlardır:
 

2002 – W.A.Mozart “Cosi Fan Tutte” – Opera iki perde – İzmir 9 Eylül Konservatuvarı – rejisör V.Nikoladze
2003 –  Molyerre “Tartuffe” – oyun iki perde – İzmir ) eylül Üniversitesi – Rejisör V.Nikoladze
2004  –   E.Radzinski “Neron ve Seneca Zamanındaki Tiyatro” – oyun iki perde – rejisör – V.Nikoladze
2006 – M.Gorki - “Ayaktakımı Arasında” Oyun iki perde. Rejisör - V.Nikoladze  (Aslan Aksakal) (Ankara Bilkent Üniversitesi)
2007 – A.Arbuzov - “Söz Veriyorum” Oyun iki perde. Rejisör - V.Nikoladze (Aslan Aksakal)  (İstanbul Maltepe Üniversitesi)
2007 – D.Kldiaşvili - “Darispan’ın Çilesi”, “Bela” – (Kitap) “Sinerji” Yayın Tesisleri. Gürcüceden Türkçeye çeviren - V.Nikoladze (Aslan Aksakal)
2007 – Jean Cocteau - “İnsan Sesi”. “Gamsiz Çapkın” Oyun iki perde – Rejisör - V.Nikoladze (Aslan Aksakal) (İstanbul Sanat İşliği Tiyatrosu)
2007 – A.Arbuzov - “Söz Veriyorum” Oyun iki perde (müzikli versiyonu) Rejisör – V.Nikoladze. (Şarkıcının rolünde V.Nikoladze) İstanbul Sanat İşliği Tiyatrosu
2007 – Tuncer Cucenoğlu – “Çığ” Oyun iki perde. Çevirmen V.Nikoladze (Gürcistan Poti Devlet Tiyatrosu)
2008 – Tuncer Cucenoğlu – “Çığ”. Oyun iki perde. Çevirmen V.Nikoladze. (Gürcistan Batum Devlet Tiyatrosu)
2008 – Tuncer Cucenoğlu - “Kadıncıklar”, “Kızılırmak”,”Çığ”. Tiyatro oyunları (Kitap) Türkçeden Gürcüceye çeviren V.Nikoladze. (Tiflis “Litera Yayınevi)
2008 – Behiç Ak - “Tek Kişilik Şehir”, “Bina”. Tiyatro Oyunları. Türkçeden Gürcüceye çeviren V.Nikoladze  (Kitap) (Gürcistan “Litera” Yayınevi)
2008 – Hasan Erkek – “Özgürlük Yarışı”, “Yaşasın Barış”, “Ezgi’nin Güncesi” Çocuk Tiyatro Oyunları (Kitap) Türkçeden Gürcüceye çeviren V.Nikoladze (Tiflis “Laşarela” Yayınevi)
2008 – W.Shakespeare – “Örselenmiş Ruhlar Resmi Geçidi” Oyun iki perde. Kral Leare’in rolünde V.Nikoladze. İstanbul “Tiyatro OM”
2008 – Yaşar Kemal – “Yer Demir Gök Bakır” Oyun iki perde. Rejisör – V.Nikoladze (İstanbul Maltepe Üniversitesi)